Bố Thí Thay Đổi Cuộc Đời
(Bài giảng cho các thiện hữu Vĩnh Long và Đồng Tháp)
Nếu mình tập thói quen cầu nguyện bằng cả tấm lòng cho những người xung quanh tốt, quan tâm tốt đến cuộc sống người khác thì tự nhiên “ơn trên” sẽ có cách để giải quyết chuyện riêng của mình. Đó là lí do mà Thầy chỉ cho quý vị luôn thực lòng cầu nguyện cho những người xung quanh được bình an. Chân thành cầu nguyện cho những người cụ thể mà mình biết danh tính chứ không phải cầu nguyện một cách chung chung, đại khái.
Không ăn thức ăn chay được thì cứ ăn ở tốt, cư xử tốt với mọi người, vui vẻ với mọi người là cách “ăn chay” hay nhất! Có nghĩa, cách sống, ứng xử, giao tiếp… chính là một cách “ăn chay” thực sự. Ăn chay bằng cách này thì cái đầu sẽ nhẹ nhàng. Giữ cái đầu “chay” (nhẹ nhàng, thanh tịnh) được quý hơn việc ăn được thức ăn chay. Ăn thức ăn chay chủ yếu giúp về mặt cơ thể, còn cái đầu nhẹ nhàng mới là chân chính ăn chay! Tập ăn chay ngày rằm, mồng một là để nhớ tới sự thanh tịnh, hay tập cho quý vị thay đổi thói quen để đầu óc nhẹ nhàng. Còn tập sống mới thực sự quan trọng! Không đánh giá người xấu, không hơn thua, không bình luận… và thường giúp đỡ người khác, nói những lời nhỏ nhẹ, động viên người khác… giúp họ vui vẻ… thế mới là “ăn chay” chân chính!
Quan trọng nhất là việc ăn ở, cư xử tốt, còn chuyện đến chùa, ăn chay, niệm chú, ngồi thiền, tụng kinh… chưa quan trọng. Miệng cần nở nụ cười, sống tốt với hàng xóm, người xung quanh... không gây lộn hơn thua, không bình luận, nói xấu, luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác. Không có tiền của vật chất thì giúp bằng nụ cười, lời an ủi, động viên… đó là một cách bố thí. Quý vị phải sống trên tinh thần biết bố thí. Phật và bồ tát không ở ngoài mà ở ngay trong đầu của quý vị. Lúc nào cũng thấy phật, bồ tát ở trong đầu của mình. Cái đầu biết mình sống tốt tức là Phật biết, bồ tát biết, các đấng linh thiêng biết. Thành ra, không được ỷ lại vào chuyện đi chùa, niệm phật, ăn chay hay chuyện làm phước. Nếu mình có tấm lòng với người khác thì các ngài biết và sẽ bảo vệ mình.
Hàng ngày cần dùng lời cầu nguyện cho người khác tốt lành, có khả năng gì thì chia sẻ nấy.
Bố thí về vật chất và tinh thần là bố thí bên ngoài như chia sẻ lời ăn tiếng nói, gạo, tiền, sự hiểu biết… Bố thí bên trong là không nghĩ xấu cho ai, không hơn thua với ai, tập thương và thông cảm, tha thứ cho người lầm lỗi...
Tập bố thí là pháp tối thượng mà Đức Phật dạy các đệ tử thực hành. Khi cái đầu chật hẹp quá mà bố thí không được nữa thì mới cần niệm phật. Cầu nguyện cho người khác luôn hơn mình, tốt hơn mình, giàu có, giỏi hơn mình, bình an hơn mình... là phương pháp đại bố thí!
Mình nghèo nhưng cầu nguyện cho người khác giàu hơn mình. Mình khó khăn nhưng cầu nguyện cho người khác đỡ khó khăn hơn mình. Ví như lời cầu nguyện rằng: “Con xin ơn trên phù hộ cho những người đang khó khăn đừng khó khăn như con, đỡ khổ hơn con để họ hạnh phúc… Phật và bồ tát đừng cho người khác khổ như con… đừng cho người khác nghèo như con... Con xin chấp nhận tất cả, kể cả bi đày đoạ…” Làm được vậy thì khi đó, quý vị sẽ thấy sự thay đổi của cuộc đời mình, cái khổ sẽ dần dần chấm dứt, đầu óc dần an ổn và yên tâm… Quý vị sẽ thấy sự phù hộ nhiệm màu của các đấng giác ngộ.
Cần kiên nhẫn thực hiện, khi hoàn cảnh đã được giải quyết xong thì vẫn cần tiếp tục thực hiện cho đến hết cuộc đời của mình. Học với thầy là cần thực hành trọn cuộc đời với tinh thần kiên định và dũng mãnh!
(Tóm lược từ buổi nói chuyện của Đạo sư Duy Tuệ với các đạo hữu Vĩnh Long và Đồng Tháp, ngày 26/04/2009).
Tạm chia khái niệm bố thí làm hai phần cụ thể thường gặp hàng ngày. Nội dung bên ngoài là giúp đỡ người khác về tinh thần, vật chất và bên trong là buông xả ích kỉ, hẹp hòi, lòng chấp, bản ngã, đồng thời mở rộng tình thương, sự thông cảm, chia sẻ…
Có hai lí do cần chú ý đối với nội dung bố thí bên ngoài. Lí do thứ nhất là lí do không lí do. Đi đường gặp cảnh hoạn nạn đang xảy ra trước mắt thì giúp đỡ, không cần lí do gì cả. Đó là bố thí do trực giác, thấy và giúp một cách tự nhiên chứ không hề có lí do. Thứ hai là quan sát thấy con người khổ đau, trắc trở, yếu đuối… mà thấy đó là cơ hội đưa tâm bố thí ra giúp đỡ, và nhân đó để rèn luyện, mở tâm, tạo phúc đức, phước báu. Sự thật là có phước báu và thầy hướng dẫn cách thực hành để được phước báu.
Trong kinh Kim Cang, Đức Phật nói “bố thí mà không trụ tướng” hay “không trụ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp để bố thí thì phước báu lớn vô tận, vô biên, không bao giờ đếm được”. Thầy đã giảng và giải thích thế nào là bố thí mà không trụ tướng cho quý vị rồi. Bây giờ, quý vị coi đây là một pháp tập để trở về tỉnh thức. Không trụ vào tướng chính là trở về tỉnh thức.
Quý vị để ý, tướng sinh ra hay không là do suy nghĩ. Bố thí mà không trụ vào suy nghĩ, lòng chấp về suy nghĩ là cách nói khác của bố thí mà không trụ tướng. Khi thấy thương, cần giúp thế này thế kia với ai đó là liền nghĩ về chuyện làm bố thí và tin vào ý nghĩ đấy. Do vậy, nói nôm na thì không trụ vào tướng, sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp để bố thí là không trụ vào lòng tin, chấp vào suy nghĩ để bố thí. Không trụ vào lòng chấp tức là trụ vào tỉnh thức.
Nhưng không nói rằng trụ vào tỉnh thức vì không chấp vào ý nghĩ là đương nhiên đang ở tỉnh thức, không còn nói trụ vào tỉnh thức nữa. Ví dụ, có người đau khổ vì thiếu một nghìn đồng và khi có được một nghìn đồng thì họ nói hết khổ, rồi thấy vui sướng, hạnh phúc quá. Sự thực thì không phải hạnh phúc hay vui sướng quá, hết khổ là hết khổ chứ chẳng có gì hạnh phúc với vui sướng quá. Hết khổ không có nghĩa là vui, hạnh phúc quá, mà hết khổ chỉ là hết khổ thôi.
Như vậy, khi biết suy nghĩ dừng lại, không tự động hoạt động nữa là đương nhiên đang tỉnh thức, không còn gì nữa hết. Tự biết rằng, hễ suy nghĩ dừng thì tỉnh thức hiện hữu. Bản ngã hiện ra thì tỉnh thức mất, tỉnh thức hiện hữu thì bản ngã mất.
Hiện tượng nổi bật nhất của bản ngã là tin vào ý nghĩ của bản thân. Khi không tin, dựa vào ý nghĩ thì nó không còn cơ hội tồn tại, được nữa. Suy nghĩ không còn sống thì bản ngã mất và tỉnh thức tự động hiện hữu một cách đương nhiên, tự nhiên.
Do vậy, không thể nói thấy tỉnh thức được mà chỉ thấy cái không tỉnh thức là ý nghĩ. Chính tỉnh thức thấy cái không tỉnh thức là ý nghĩ. Ý nghĩ mất đi thì tỉnh thức hiện hữu và chỉ là tỉnh thức.
Không thể nói tỉnh thức thấy tỉnh thức được. Tự tỉnh thức là tỉnh thức và thấy ý nghĩ nhưng ý nghĩ không thấy được tỉnh thức. Tỉnh thức thấy ý nghĩ và ý nghĩ tan biến hết thì đương nhiên còn lại là tỉnh thức và chỉ là tỉnh thức mà thôi. Không thể nói, ý nghĩ tan hết thì thấy tỉnh thức, không phải thế.
Tóm lại, làm từ thiện mà đầu óc nghĩ làm để được phước báu thì chắc chắn nguy hiểm vì đó là làm từ thiện từ ý nghĩ, bản ngã, không phải từ tỉnh thức. Từ ý nghĩ, bản ngã làm từ thiện cũng có phước báu nhưng nhỏ xíu, không bao nhiêu, thậm chí không có mà lại thêm tai họa. Nhưng nếu làm từ thiện với ý để tập tâm mở rộng tâm ra, qua việc làm từ thiện để tập an trú trong tỉnh thức (Có nghĩa, không làm từ thiện theo ý nghĩ. Chủ động tìm những người khổ đau để làm từ thiện và không trụ vào ý nghĩ làm thế để cứu người, được phước báu…), không bám theo ý nghĩ là đã có cơ hội hoạt động cho tỉnh thức hiện hữu.
Hoạt động giúp người cho trạng thái tỉnh thức hiện hữu là một bài tập, pháp tập. Sự cho, hành động nằm trong tỉnh thức là không lệ thuộc vào ý nghĩ, lòng chấp, sự tin tưởng vào ý nghĩ.
Tỉnh thức biết ý nghĩ đang khởi lên và khi ý nghĩ mất đi thì còn lại là tỉnh thức. Chỉ đơn giản vậy chứ không phải tỉnh thức thấy tỉnh thức. Tập bố thí như vậy là không thấy phước đức vì thấy phước báu là ý nghĩ thấy, còn tỉnh thức không thể thấy có phước đức mà phúc đức vô lượng, vô biên chính là tỉnh thức. Và năng lượng của tỉnh thức sẽ tạo ra nhiều điều vi diệu cho chính bản thân nên gọi là phước báu vô lượng, vô biên. Làm từ thiện mà không trụ, tin vào ý nghĩ của bản thân là hoạt động từ thiện trong trạng thái tỉnh thức. Đương nhiên, kết quả chính là tỉnh thức và tỉnh thức thì phước báu vô lượng, vô biên. Và năng lượng của tỉnh thức sẽ chiêu cảm vô số điều kì diệu.
Rất nhiều người làm từ thiện cứ nghĩ để được phước báu nên phô trương nhiều kiểu làm mang tính chất bản ngã, như vậy không tốt mà lại nguy hiểm. Quý vị sử dụng việc làm từ thiện như thầy hướng dẫn để tăng phước báu và một trong các phước báu lớn nhất, vĩ đại nhất là mở rộng không gian tỉnh thức của bản thân.
(Trích từ bài giảng “Để Từng Giọt Yêu Thương Cho Thế Giới Này” của Đạo sư Duy Tuệ cho CLB TNT Tuổi trẻ Thăng Long, ngày 22/06/2008).
Kính mời quý vị theo dõi pháp âm đầy đủ tại mục "Pháp âm của Đạo sư"
Trận trọng:
BBT