Khuyên Tu Tại Gia (I)
Thầy gửi những đệ tử đang truyền đạo,
Tức hướng dẫn con đường sống an lạc nội tâm,
Những kinh nghiệm tu hành tại gia kiểu mẫu
Để các đệ tử có thêm những hình ảnh khuyến tu tại gia hữu hiệu.
Đi hành đạo đây đó nhiều nơi trên hành tinh nầy,
Có khi đứng trước những lâu đài lộng lẫy trên các nước Âu-Mỹ,
Thầy tự hỏi:
Liệu những người da trắng nầy có hiểu được chữ TU?
Có lần vừa đi vừa thuyết giảng con đường an lạc nội tâm
Với người đệ tử trước lâu đài quốc hội Na-Uy,
Lâu đài nầy nằm trong một cụm lâu đài cổ kính và nguy nga tráng lệ
Của thủ đô Na-Uy, Osslo.
Hai thầy trò ngồi ăn trưa trên một băng dài trước cổng lâu đài,
Thầy chợt hỏi,
- “Na-Uy thật êm đềm và cổ kính,
Với các lâu đài như thế nầy chắc họ cũng khá thông minh,
Liệu họ có biết chữ TU của người Châu Á?”
- “Bạch Thầy, chắc không,
nhưng họ thông minh và có lòng nhân từ lại giàu có nữa,
Họ giúp đỡ nhiều nơi nghèo khó như Việt-Nam chẳng hạn.”
- “Sao hay thế? Hay là chúng ta nên coi lại CHUYỆN TU của người Châu Á?”
Rồi thầy nói thêm,
“Có lẽ người Châu Á chưa thực tế lắm với chữ tu,
Họ chú trọng hoặc quá tôn vinh truyền thống tế lễ,
Họ chú trọng quá nhiều đến hình thức và say mê hình thức,
Họ chỉ thích nói khai mở trí nhưng ít khi làm gì để mở trí.
Trên hành tinh nầy,
Tạo hóa tạo ra nhiều khác biệt.
Phần lớn những mảnh đất Âu-Mỹ
Trời ban cho quá nhiều ân huệ,
Từ con người cho đến thổ nhưỡng.
Họ cũng có những cách tin mù quáng,
Nhưng bù lại, họ có nhiều cơ hội học hành
Và họ học hành đâu ra đó.
Trong truyền thống tâm linh của họ,
Họ chưa bao giờ xem nhẹ việc học nhà trường.
Nói tóm lại,
Họ có nhiều may mắn,
Họ học tập và làm việc thật sự chú trọng vào thực tài.
Có lẽ đây là những điều cơ bản đưa họ đến cuộc sống vừa lòng về vật chất
Và sung mãn tinh thần,
Còn tình thương người nghèo khó
Có thể là một sự thỏa mãn cao thượng của tâm hồn,
Mà cũng là một nhu cầu tinh thần giúp họ vui lòng.”
Lại có lần thầy trò chuyện với nhiều phật tử Bắc Âu hay Hoa Kỳ,
Thầy đặt ra câu hỏi cho họ rằng,
- “Ở Hoa-Kỳ rõ ràng nền giáo dục của họ chú trọng đến phát triển anh hùng cá nhân.
Nghĩa là, họ đào tạo một con người không vì ai cả,
Không vì gia đình cha mẹ, không vì tổ quốc, không vì tôn giáo,
Mà chỉ vì mỗi con người nên thật giỏi về những khả năng chuyên môn
Có thể làm cho thế giới thay đổi.
Có lẽ nền giáo dục Châu Âu cũng gần như vậy,
Nhưng thầy không chắc lắm.
Thế nhưng rất nhiều con người giàu có,
Trước khi chết họ không để lại tài sản cho con là mấy.
Họ cho hầu hết số tài sản vào những tổ chức xã hội hay từ thiện.
Trong khi đó,
Truyền thống đạo đức lâu đời Châu Á,
Thường dạy con người nên sống vì người khác.
Nhưng trong thực tế qua hàng ngàn năm,
Chưa có nhiều tấm gương lịch sử
Người giàu để của cho đời.
Họ chỉ để cho con cháu mà thôi.
Tại sao lại như vậy?”
Câu hỏi nầy chẳng ai trả lời
Thầy lại nói tiếp,
-“Nghiên cứu qua một số kinh Phật Giáo,
Chúng ta thấy Đức Phật chú trọng khai mở tâm hồn cá nhân,
Khai mở sự thông minh nguyên thủy của mỗi con người.
Đức Phật đề cao khai mở trí tuệ giải thoát và tâm tự do,
Ngài đề cao cả ba thứ bi-trí-dũng trong mỗi con người.
Nhưng qua thực tế thấy rằng,
Phật giáo đã không phát triển tại xứ Phật hơn năm thế kỷ nay.
Ngày nay tại các Thánh Tích được cho là dấu chân của Phật,
Cũng chỉ có những chùa tại các nước theo đạo Phật mà thôi.
Có lẽ Đức Phật đã nhìn thấy từ kinh nghiệm xứ Ấn,
Nên Ngài chú trọng vấn đề khai mở trí tuệ cá nhân,
Vấn đề nầy quả thật là khó,
Vì phải đi theo khuôn mẫu của giới-định-tuệ,
Nên Đạo Phật đã phát triển khá chậm chạp
Buộc những người truyền đạo phải tùy cơ ứng biến.
Đó cũng là một lý do
Phật Giáo phải mang hình thức để làm dịu lòng người.”
Thầy nói như vậy để quý đệ tử biết rằng,
Đức Phật không phải là Thượng Đế,
Nhưng Đức Phật là con người thật tuyệt vời,
Tuyệt vời nhất trong loài người.
Những điều dạy căn bản của Phật,
Đều có giá trị giảm khổ đau cho cả loài người trên hành tinh nầy.
Những lời dạy ấy nếu được thực hành tốt,
Con người sẽ phát triển trí tuệ, tình thương, và ý chí mạnh mẽ.
Con người ấy sẽ luôn sống trong tỉnh thức,
Và sẽ tạo sự thay đổi của thế giới theo hướng hòa bình.
Bây giờ thầy cùng các đệ tử
Dựa vào thực trạng của xã hội đương thời
Mà đóng góp vào con đường của Phật:
Tu để tỉnh thức, để mở trí, để an lạc tâm hồn,
Tu để khai mở lòng yêu thương tự nhiên của con người,
Và tu tại gia là căn bản cho cả gia đình.
Thầy đã thăm nhiều gia đình ở Việt Nam, Mỹ, Châu Âu,
Nhiều gia đình có tổ chức tu tại gia rất tốt.
Nhiều phật tử dành riêng một chỗ để làm Tam Bảo,
Có tủ kinh, có chuông mõ, có chậu hoa, có chỗ ngồi thiền.
Những nơi nào làm được như vậy,
Không khí trong gia đình khá đầm ấm và thanh tịnh,
Con cái cũng ảnh hưởng tốt đến tinh thần tích cực.
Những nơi có phòng thờ riêng,
Đều thực hành tụng kinh, lạy Phật, ngồi thiền
Nhờ hình thức nầy mà trong số họ cũng tạm yên lòng
Và một lòng kính ngưỡng về nhiệm mầu của Phật.
Bây giờ thầy chỉ cần chỉ thêm một chút nữa thôi,
Đó là tu tại gia làm sao cho trí được khai mở,
Làm sao cho luôn sống trong tỉnh thức,
Giống như cá luôn mở mắt kể cả lúc nó ngủ.
Để làm được điều nầy,
Chúng ta phải kiên nhẫn làm những bài tập
Giống như những học sinh phải làm bài tập khổ nhọc ở nhà.
Không phải đọc kinh để hiểu, mà là để thực hành.
Không phải lạy để mong Phật trời chứng giám,
Mà lạy để thấy cõi bình yên trong tâm hồn.
Không phải ngồi thiền để vào cảnh giới mầu nhiệm xa xôi,
Mà là để khôi phục sự thanh tịnh cho tâm,
Để tâm được nghỉ ngơi hoạt động bên ngoài,
Tăng cường thức tỉnh bên trong để khám phá chính nó.
Để bắt đầu,
Hãy coi phòng tu tại gia như là một đạo tràng nhỏ của gia đình
Và bắt đầu tập tu MỖI THÁNG MỘT CHỦ ĐỀ.
Tập cho nhuần nhuyễn mỗi chủ đề không cần theo thứ tự.
Sẽ khám phá sự mầu nhiệm của tâm.
Trong bài nầy thầy tạm đưa ra trước mười hai chủ đề:
1. Tập yêu thương và thông cảm tha thứ
2. Tập dừng các ham muốn
3. Tập dừng suy nghĩ và lo lắng
4. Tập bố thí
5. Tập tiết kiệm thời gian để thực hành thiền
6. Tập nhìn cho kỹ và thận trọng bên trong và bên ngoài
7. Tập cư xử cho ôn hòa
8. Tập nhớ lại những ý tưởng tốt, những lần an vui bắt đầu từ tuổi thơ
9. Tập sống bằng quan sát và nhận biết chứ không bằng sự đánh giá phê bình
10. Tập giải quyết các vấn đề mình cảm thấy bất lực bằng định tâm
11. Tập thưởng thức sự thanh tịnh của tâm hồn
12. Tập giúp đỡ tha nhân, truyền trao những kinh nghiệm an lạc.
Khi thực tập phải thực tập mọi nơi mọi lúc,
Thực tập ngay trong công việc hay giao tiếp.
Rồi dùng đạo tràng nhỏ tại gia để kiểm tra lại những bài tập
Hãy yên lặng trong phòng thiền để tận hưởng những chuyển biến mới
Ngồi uống trà yên lặng và ngắm hoa thanh tịnh,
Tận hưởng những giây phút êm đềm.
Như vậy đạo tràng nhỏ tại gia có ba vai trò cho hành giả:
Tạo không khí hay từ trường luyện tâm trở về tỉnh thức và bình yên, hay từ trường thiền
Là nơi yên tĩnh cần thiết cho việc thực tập thiền và lắng nghe những kết quả bên trong
Là nơi yên tĩnh để tập thưởng thức giá trị của sự thanh tịnh và thức tỉnh của tâm.
Tạm thời là như vậy,
Thầy sẽ có hướng dẫn thực hành riêng cho mỗi bài trong bài khác.
Cầu nguyện cho các đệ tử tinh tấn hành đạo giúp đời.
Thầy Duy Tuệ
CA. 12/11/2006