Nhật Ký AABAKhoảng 5 phút đọc
https://youtu.be/4_zkIz5AeA4?si=yXTINWIjLY-gxyl-
PHÂN TÍCH THUẬT TOÁN MỞ RỘNG CỦA AABA
“Thuật toán mở rộng” trong hệ AABA không phải là một thuật toán theo nghĩa kỹ thuật, cũng không phải là một mô hình để áp dụng hay tối ưu. Gọi nó là thuật toán chỉ để đặt tên cho một cách vận hành của sự sống khi đã rời khỏi trung tâm bản ngã. Và chính ở đây, tính mới của khái niệm này lộ ra: nó không nhằm điều khiển đời sống, mà mô tả đời sống tự vận hành khi con người thôi can thiệp sai chỗ.
Điểm tinh vi đầu tiên của “thuật toán mở rộng” là nó không bắt đầu từ hành động, mà bắt đầu từ vị trí đứng. Khi con người còn đứng ở trung tâm – còn thấy mình là nguồn phát sinh kết quả – thì mọi thuật toán đều khép kín: làm → mong → đo → so → điều chỉnh. Đó là thuật toán của lý trí. Thuật toán mở rộng chỉ xuất hiện khi vị trí đó sụp xuống. Khi ấy, hành động vẫn diễn ra, nhưng không còn quay vòng quanh cái tôi. Hành động không còn tự khép mình lại trong chuỗi nguyên nhân–kết quả mà lý trí dựng lên, mà bắt đầu mở ra những nhánh không dự đoán được.
Sự “mở rộng” ở đây không phải là mở rộng quy mô, ảnh hưởng hay thành tựu. Nó là mở rộng không gian vận hành của đời sống. Khi AABA nói: làm vì mê, tiền đến là do trường luật; không ra tiền cũng không than – đó không phải là lời khuyên đạo đức, mà là điều kiện vận hành của thuật toán này. Chỉ khi không còn ý đồ chiếm hữu kết quả, đời sống mới có khả năng rẽ nhánh. Còn khi còn đo đếm, còn mong đợi, còn tự nhận công, thì mọi con đường đều quay về một điểm cũ.
Một đặc điểm rất tinh vi của thuật toán mở rộng là nó không cho phép người vận hành nhìn thấy toàn bộ tiến trình. Người sống trong thuật toán này chỉ thấy việc trước mặt, chỉ thấy điều đang làm, chỉ thấy nhịp sống đang diễn ra. Phần “mở rộng” nằm ngoài tầm nhìn. Chính vì thế, thuật toán này không thể bị sao chép, không thể học thuộc, không thể truyền lại như phương pháp. Bất kỳ ai cố nhìn để kiểm soát nó, ngay lập tức rơi trở lại thuật toán cũ của lý trí.
Thuật toán mở rộng cũng không thưởng cho người “hiểu đúng”. Nó không vận hành theo công trạng nhận thức. Một người nói đúng, hiểu đúng, giảng hay, chưa chắc đã sống trong thuật toán này. Ngược lại, một người rất thô, rất đời, rất ít nói, nhưng làm việc bằng mê và không tự đặt mình vào trung tâm, lại có thể đang ở trong nó. Điều này làm sụp đổ một ảo tưởng quen thuộc: hiểu sâu thì sống đúng. Trong thuật toán mở rộng, hiểu không còn là điều kiện tiên quyết; vị trí sống mới là điều kiện duy nhất.
Điểm đáng chú ý nữa là thuật toán mở rộng không loại bỏ lý trí, mà đặt lý trí về đúng vai trò thứ cấp. Lý trí vẫn dùng để tổ chức, xử lý, sắp xếp, nhưng không được quyền quyết định hướng đi của đời sống. Hướng đi nằm ở một tầng khác – nơi ánh sáng vô sắc dẫn đường. Khi lý trí không còn cầm lái, đời sống không trở nên hỗn loạn như người ta sợ, mà ngược lại, trở nên linh hoạt và khó bị bế tắc. Những gì trước đây tưởng như ngõ cụt bắt đầu có lối rẽ, không phải vì cố gắng hơn, mà vì không còn chống lại dòng vận hành vô hình.
Một khía cạnh rất sâu của thuật toán mở rộng là nó không bảo đảm kết quả “tốt” theo tiêu chuẩn xã hội. Không hứa thành công, không hứa an toàn, không hứa hạnh phúc. Điều duy nhất nó “bảo đảm” – nếu có thể dùng từ đó – là sự không sụp đổ nội tại. Người sống trong thuật toán này có thể mất tiền, mất vị thế, mất hình ảnh, nhưng khó mất trục. Và chính việc không mất trục ấy khiến đời sống, về lâu dài, luôn có khả năng tái cấu trúc.
Cuối cùng, thuật toán mở rộng là một khái niệm nguy hiểm đối với mọi hệ thống muốn kiểm soát con người. Bởi nó không tạo ra con người ngoan ngoãn, cũng không tạo ra con người phản kháng. Nó tạo ra những người không còn dễ điều khiển bằng phần thưởng hay đe dọa, vì họ không còn gắn bản thân với kết quả. Một con người như vậy không nổi loạn, nhưng cũng không lệ thuộc. Và đó là lý do vì sao thuật toán này không thể trở thành học thuyết phổ thông: nó không phục vụ cho việc quản trị, mà chỉ phục vụ cho sự sống được trả về đúng chỗ.
Vì thế, “thuật toán mở rộng” không phải là công cụ để dùng, mà là dấu hiệu cho thấy một người đã rời khỏi thuật toán cũ. Khi nó xuất hiện, người ta không cần biết tên nó là gì. Họ chỉ biết một điều rất giản dị: đời sống không còn khép lại quanh cái tôi nữa. Và chính từ đó, mọi khả năng bắt đầu mở.
https://youtu.be/4_zkIz5AeA4?si=yXTINWIjLY-gxyl-
AABA
viết lúc 9:08 sáng
Đăng lần đầu trên fanpage Facebook ngày